Wisselwerkingen van voedingssupplementen met geneesmiddelen

Bepaalde voedingssupplementen kunnen de werking van geneesmiddelen beïnvloeden. Geneesmiddelen kunnen daardoor sterker, minder sterk of helemaal niet meer werken. Op deze pagina wordt ingegaan op wisselwerkingen tussen enkele voedingssupplementen en geneesmiddelen. Waar beschikbaar staan links naar verdiepende factsheets, gepubliceerd door NPN, de branchevereniging voor voedingssupplementen. Deze factsheets zijn opgesteld in samenwerking met het Instituut Verantwoord Medicijngebruik (IVM) en de Universiteit Maastricht.

Let op: de informatie op deze pagina is niet uitputtend. De opgenomen interacties zijn gebaseerd op een selectie van veelgebruikte voedingssupplementen, maar er zijn meer interacties mogelijk dan hier worden beschreven. Daarom is het altijd belangrijk om bij gebruik van geneesmiddelen en voedingssupplementen alert te zijn op mogelijke interacties, vooral bij kruidensupplementen. Voor kruiden is de veiligheid bij medicijngebruik namelijk niet altijd bekend.

Slaapmiddelen en antidepressiva + tryptofaan

Slaapmiddelen worden gebruikt bij slapeloosheid. Voorbeelden zijn temazepam, midazolam en zopiclon. Antidepressiva worden gebruikt bij angst en depressie. Voorbeelden zijn citalopram, paroxetine, mirtazapine en venlafaxine. Tryptofaan is een aminozuur dat ook als voedingssupplement verkrijgbaar is en wordt wel een natuurlijk alternatief voor traditionele antidepressiva genoemd. Gebruik van tryptofaan gaat niet goed samen met slaapmiddelen of antidepressiva. In het lichaam wordt tryptofaan omgezet in serotonine, een neurotransmitter die onder andere betrokken is bij stemming en slaap. Gebruik van tryptofaan samen met slaapmiddelen kan het sederende effect van slaapmiddelen versterken. Gelijktijdig gebruik van tryptofaan met antidepressiva met een serotonerge werking kan leiden tot een verhoogd risico op serotonerge bijwerkingen, waaronder het serotoninesyndroom. In combinatie met het antidepressivum fluoxetine zijn verschijnselen van het serotoninesyndroom beschreven, zoals agitatie, rusteloosheid, verminderd concentratievermogen en misselijkheid.

Het is belangrijk om gebruikers van antidepressiva of slaapmiddelen te vragen naar het gebruik van tryptofaan. Gebruik van tryptofaan wordt afgeraden in combinatie met geneesmiddelen met een serotonerge werking of een sederende werking. Deze interactie geldt ook voor 5-hydroxytryptofaan (5-HTP), een voorloper van serotonine, dat als voedingssupplement voor vergelijkbare toepassingen wordt gebruikt.

Bekijk de Factsheet Tryptofaan met antidepressiva of slaapmiddelen

Antidepressiva + ashwagandha, rhodiola en Griffonia simplicifolia

Antidepressiva worden gebruikt bij angst en depressie. Ashwagandha, rhodiola en Griffonia simplicifolia gaan niet goed samen met antidepressiva. Ashwagandha en rhodiola worden gebruikt als natuurlijke rustgevers. De exacte werkingsmechanismen van ashwagandha zijn nog niet bekend, maar er zijn aanwijzingen dat het kruid GABA-mimetische effecten heeft en mogelijk het antidepressieve effect van geneesmiddelen kan versterken. Rhodiola bevat onder andere rosiridine, een stof die de enzymen MAO-A en MAO-B remt. Hierdoor kan rhodiola het effect versterken van MAO-remmers, een specifieke groep antidepressiva, waardoor ernstige bijwerkingen, zoals een hypertensieve crisis, kunnen optreden. Griffonia simplicifolia is een natuurlijke bron van 5-HTP. Hierdoor kan gelijktijdig gebruik met antidepressiva met een serotonerge werking leiden tot een verhoogd risico op serotonerge bijwerkingen, waaronder het serotoninesyndroom.

Het is belangrijk om gebruikers van antidepressiva te vragen naar het gebruik van ashwagandha, rhodiola of Griffonia simplicifolia. Wees alert op een mogelijke interactie tussen ashwagandha en antidepressiva, omdat ashwagandha mogelijk het effect en daarmee ook de bijwerkingen van antidepressiva kan versterken. Het gebruik van rhodiolaproducten wordt uit voorzorg sterk afgeraden bij gebruikers van MAO-remmers vanwege het overeenkomstige werkingsmechanisme. Voor Griffonia simplicifolia gelden dezelfde adviezen als voor tryptofaan en 5-HTP, zoals hierboven beschreven.

Bekijk de Factsheet Ashwagandha, rhodiola en Griffonia simplicifolia met antidepressiva

Immunosuppressiva + Echinacea

Immunosuppressiva zijn geneesmiddelen die de werking van het afweersysteem onderdrukken bij bijvoorbeeld mensen met een auto-immuunziekte of HIV. Voorbeelden van immunosuppressiva zijn abatacept, tofacitinib, tacrolimus en ciclosporine. Echinacea wordt gebruikt bij verkoudheid en infecties van de lucht- en urinewegen. Echinacea gaat niet goed samen met immunosuppressiva. Er wordt van uitgegaan dat de effecten van echinacea worden veroorzaakt door stimulatie van het immuunsysteem, al is het exacte werkingsmechanisme niet bekend. Hierdoor kan echinacea de werking van immunosuppressiva mogelijk verstoren.

Het is belangrijk om gebruikers van immunosuppressiva te vragen naar het gebruik van echinacea. Patiënten die immunosuppressiva gebruiken, wordt geadviseerd het gebruik van echinacea te stoppen of niet te starten. Ook wordt het gebruik van echinacea afgeraden bij mensen met ernstige aandoeningen zoals auto-immuunziekten, multiple sclerose, leukose, bindweefselziekten, tuberculose, aids of een hiv-infectie.

Bekijk de Factsheet Echinacea met immunosuppressiva

Antistollingsmedicijnen + Ginseng en Ginkgo biloba

Antistollingsmedicijnen zorgen dat het bloed langzamer stolt. Voorbeelden van antistollingsmedicijnen zijn acetylsalicylzuur, acenocoumarol, fenprocoumon, clopidogrel en rivaroxaban. Ginseng en Ginkgo biloba gaan niet goed samen met antistollingsmedicijnen. Ginkgo biloba wordt toegepast vanwege zijn anti-oxidatieve en doorbloeding bevorderende eigenschappen. Ginkgolide B uit Ginkgo biloba heeft mogelijk een plaatjesaggregatieremmende werking. Hierdoor kan het effect van antistollingsmiddelen worden versterkt, waardoor de kans op bloedingen toeneemt. Ginseng wordt gebruikt bij zwakte, uitputting, vermoeidheid en concentratieverlies. Bij gebruik van Ginseng samen met een antistollingsmedicijn kan soms juist de werking van het antistollingsmedicijn verminderen.

Het is belangrijk om gebruikers van antistollingsmedicijnen te vragen naar het gebruik van ginseng of Ginkgo biloba. Patiënten die deze kruidenpreparaten gebruiken of willen gaan gebruiken, wordt geadviseerd het gebruik te stoppen of niet te starten. Als patiënten deze kruidenpreparaten toch gebruiken in combinatie met een vitamine K-antagonist, dan moeten zij de trombosedienst waarschuwen. Bij gebruik van ginseng geldt daarnaast dat patiënten bij aanwijzingen voor een bloeding, zoals hevige bloedingen, rode of bruine urine of donkere ontlasting, direct contact moeten opnemen met een arts.

Bekijk de Factsheet Ginseng met antistollingsmiddelen en de Factsheet Ginkgo biloba met antistollingsmiddelen

Veel medicijnen + Sint-janskruid

Sint-janskruid gaat niet goed samen met veel medicijnen. Gebruik van sint-janskruid samen met antidepressiva kan bijwerkingen veroorzaken, doordat antidepressiva sterker kunnen werken. Daarnaast kan sint-janskruid de werking van andere medicijnen juist verminderen. Dit geldt onder andere voor medicijnen tegen HIV en hepatitis C en voor de anticonceptiepil. Daardoor kan de anticonceptiepil minder betrouwbaar worden en neemt de kans op zwangerschap toe. Ook kan sint-janskruid de werking verminderen van antistollingsmedicijnen, medicijnen tegen maagzuur, cholesterolverlagende medicijnen, medicijnen bij hartziekten, immunosuppressiva, medicijnen bij epilepsie en sommige geneesmiddelen tegen kanker.

Het is belangrijk om gebruikers van geneesmiddelen te vragen naar het gebruik van sint-janskruid. Gebruikers van sint-janskruid wordt geadviseerd hun arts en apotheker te informeren, zodat mogelijke interacties met geneesmiddelen kunnen worden beoordeeld. Ook wanneer wordt gestopt met het gebruik van sint-janskruid is overleg met een arts of apotheker belangrijk.

Verschillende medicijnen + CBD

CBD (cannabidiol) is een cannabinoïde afkomstig uit de cannabisplant die als voedingssupplement verkrijgbaar is. CBD wordt onder andere gebruikt ter ondersteuning van een goede nachtrust en mentale ontspanning. CBD gaat mogelijk niet goed samen met verschillende geneesmiddelen. CBD kan namelijk de werking van een aantal geneesmiddelen beïnvloeden. Dit is vooral van belang bij levensreddende geneesmiddelen, middelen die nauwkeurig moeten worden gedoseerd en middelen met een geringe veiligheidsmarge.

Het is belangrijk om gebruikers van geneesmiddelen te vragen naar het gebruik van CBD. Gebruikers van CBD wordt geadviseerd vóór gebruik hun arts of apotheker te raadplegen, zodat mogelijke interacties met geneesmiddelen kunnen worden beoordeeld.