Televisieprogramma Radar over onjuiste gezondheidsclaims op social media – IVG legt uit
Het televisieprogramma Radar zond op 30 maart een item uit over influencers die voedingssupplementen aanprijzen. Sommige influencers houden zich niet goed genoeg aan de regels voor het maken van gezondheidsclaims. In het item ging het over influencers die samenwerken één specifiek merk, maar veel meer merken werken met influencers. We kunnen ons voorstellen dat je vragen hebt. In dit artikel leggen we uit hoe het zit met de regels voor influencers en gezondheidsclaims en waar je op kunt letten bij het aanschaffen van voedingssupplementen.
Wat zijn gezondheidsclaims?
Een gezondheidsclaim is een bewering over de eigenschap van een bepaalde stof in een levensmiddel. Bijvoorbeeld: Vitamine C ondersteunt de weerstand. Deze claims staan soms vermeld op de verpakking of op online productpagina’s van voedingssupplementen. Ook kunnen influencers op social media gezondheidsclaims gebruiken als zij een product promoten. Bedrijven en influencers mogen niet zomaar gezondheidsclaims maken, hier zijn regels voor.
Regels voor het maken van gezondheidsclaims
Voor vitamines, mineralen en ander voedingsstoffen beoordeelt de Europese wetenschapsautoriteit EFSA of er voldoende wetenschappelijke onderbouwing is voor het gezondheidseffect. Op basis van dit EFSA-advies besluit de Europese Commissie of de claim wordt toegestaan. Toegestane claims worden opgenomen in een Europese lijst en mogen worden gebruikt op producten.
Voor supplementen met kruiden, zoals ginkgo biloba of sint-janskruid is het ingewikkelder. De wetenschappers van EFSA moeten namelijk het bewijs voor de gezondheidseffecten van kruiden nog beoordelen. Het beoordelen van deze gezondheidsclaims is uitgesteld. Totdat de Europese Commissie een besluit heeft genomen, mogen deze claims wel gebruikt worden. Deze claims worden daarom ‘on hold’ claims genoemd. Voor de claims die gebruikt worden moet een bedrijf in dit geval zelf wetenschappelijke onderbouwing hebben. Je kunt on hold claims vaak herkennen aan een disclaimer op het etiket zoals ‘evaluatie gezondheidsclaim is lopende’, maar het gebruik hiervan is niet verplicht.
Onjuiste claims door influencers
Veel voedingssupplementenbedrijven maken gebruik van influencers om hun producten te promoten. Influencers moeten zich aan dezelfde regels voor reclame houden als bedrijven. Bedrijven moeten influencers wijzen op de regels en veel bedrijven doen dat ook. Toch gaat het in de praktijk nog vaak mis. Bijvoorbeeld wanneer influencers de regels niet goed toepassen of zelf producten aanprijzen in eigen hun eigen woorden.
Wees daarom alert bij supplementen die worden aangeprezen met verbluffende eigenschappen en effecten. Voedingssupplementen zijn bedoeld om de gezondheid te ondersteunen, niet om ziektes te genezen. Claims die suggereren dat een product een klacht oplost of een ziekte geneest, zijn verboden. Er mag bijvoorbeeld niet gezegd worden dat vitamine C werkt tegen de griep of dat omega-3 vetzuren een te hoge bloeddruk tegengaan.
Tips voor het kopen van voedingssupplementen
Met onderstaande tips kun je misinformatie herkennen en voedingssupplementen op een veilige manier gebruiken:
- Koop alleen producten van bekende merken en wees voorzichtig met bestellingen via onbetrouwbaar ogende (buitenlandse) webshops.
- Wees kritisch op supplementen die worden aangeprezen vanwege verbluffende effecten of eigenschappen.
- Controleer de bron van informatie. Een onafhankelijke bron is betrouwbaarder dan een influencer met een eigen supplementenlijn. Bij blogs kun je kijken of er (wetenschappelijke) bronnen worden genoemd.
- Lees altijd het etiket van een voedingssupplement. Een fabrikant kan waarschuwingen vermelden als je het in bepaalde situaties beter niet kunt gebruiken.
- Voedingssupplementen zijn in veel gevallen veilig te combineren met medicijnen, maar niet altijd. Kijk altijd goed op het etiket of er een waarschuwing staat over gebruik bij bepaalde medicijnen. Twijfel je? Overleg dan met je arts of apotheker.
- Houd je aan de aanbevolen dosering, tenzij anders geadviseerd door bijvoorbeeld een arts of therapeut.