Selenium en zink mogelijk belangrijk voor het geheugen bij ouderen
De wereld vergrijst snel. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie verdubbelt het aantal mensen van 60 jaar en ouder van 1,06 miljard in 2020 naar 2,13 miljard in 2050. Met het ouder worden neemt ook de kans op geheugenproblemen toe. Dit kan gaan van lichte vergeetachtigheid tot dementie. Onderzoekers kijken daarom steeds vaker naar factoren die we zelf kunnen beïnvloeden, zoals voeding. Een nieuwe studie uit Thailand laat zien dat bepaalde hoeveelheden van spoorelementen in het bloed samenhangen met het denkvermogen van ouderen. Het gaat vooral om selenium, zink en koper. Een goede balans tussen deze stoffen lijkt belangrijk.
Onderzoek bij meer dan 850 ouderen
Aan het onderzoek deden 854 mensen mee, tussen de 63 en 85 jaar. De onderzoekers maten hun lengte, gewicht en middelomtrek. Ook namen zij bloed af om onder andere bloedsuiker, bloedvetten en de hoeveelheid selenium, zink en koper te meten. Deze spoorelementen heeft het lichaam in kleine hoeveelheden nodig. Ze spelen een rol bij de bescherming tegen schade door vrije radicalen (oxidatieve stress) en bij het goed functioneren van zenuwcellen.
Het denkvermogen van de deelnemers werd getest met de Mini-Cog-test. Dit is een korte test die vaak wordt gebruikt om geheugenproblemen op te sporen. Op basis van de uitslag werden de deelnemers verdeeld in twee groepen: met en zonder cognitieve beperkingen.
Duidelijke verschillen tussen de groepen
Ongeveer één op de drie deelnemers had volgens de test cognitieve beperkingen. Deze groep was gemiddeld wat ouder en had minder jaren onderwijs gevolgd. Ook hadden zij vaker een hogere BMI, een grotere middelomtrek en hogere waarden van bloedsuiker en triglyceriden (een soort vet in het bloed). Er waren ook opvallende verschillen in de spoorelementen. Ouderen met cognitieve beperkingen hadden lagere waarden van selenium en zink in hun bloed en juist hogere koperwaarden.
Mogelijke beschermende rol van selenium en zink
Nadat de onderzoekers rekening hielden met andere factoren, zoals leeftijd, opleidingsniveau en roken, bleef het verband bestaan. Hogere selenium- en zinkwaarden hingen samen met een kleinere kans op geheugenproblemen. Hogere koperwaarden hingen samen met een grotere kans op geheugenproblemen.
Volgens de onderzoekers passen deze resultaten bij eerdere studies. Selenium en zink kunnen helpen om oxidatieve stress en ontstekingen te verminderen. Dit zijn processen die mogelijk bijdragen aan achteruitgang van het geheugen. Een hoge koperstatus kan juist samenhangen met meer oxidatieve stress.
Van de drie spoorelementen bleek zink het beste te kunnen voorspellen of iemand wel of geen geheugenproblemen had. Daarna volgden selenium en koper. De onderzoekers bepaalden ook de bloedwaarden, waarbij het onderscheid tussen wel of geen geheugenproblemen het beste te maken was. Deze bloedwaarden kunnen in de toekomst misschien helpen om sneller te zien wie extra risico loopt.
Voorzichtig met conclusies
De onderzoekers benadrukken dat er in deze studie alleen is gekeken naar verbanden en niet naar oorzaak en gevolg. Het is dus niet te zeggen of lage waarden van selenium en zink leiden tot geheugenproblemen, of dat geheugenproblemen invloed hebben op deze waarden.
Daarnaast bestond de onderzoeksgroep vooral uit mannen. Daardoor zijn de resultaten minder goed te vertalen naar vrouwen. Ook is alleen gekeken naar totale bloedwaarden. Andere metingen, zoals transporteiwitten, kunnen in toekomstig onderzoek extra informatie geven.
Spoorelementen als vroeg signaal
De studie suggereert dat een goede balans van selenium, zink en koper belangrijk kan zijn voor het denkvermogen bij ouderen. Selenium en zink lijken mogelijk een beschermende rol te spelen, terwijl een te hoge koperstatus ongunstig kan zijn.
Volgens de onderzoekers zouden deze spoorelementen in de toekomst mogelijk kunnen dienen als biomarkers. Dat zijn meetbare stoffen in het bloed die kunnen helpen om een verhoogd risico vroeg te signaleren. Vervolgonderzoek moet laten zien of gerichte voeding of suppletie kan bijdragen aan het voorkomen van cognitieve achteruitgang.
Bron
Charernwat, P., Chansirikarnjana, S., Panpunuan, P., Sritara, P., & Sirivarasai, J. (2025). Associations Between Serum Selenium, Zinc, and Copper Levels and Cognitive Function in the Elderly. Nutrients, 17(24), 3872.mentation and small-quantity lipid-based nutrient supplementation on small vulnerable newborn types in low-income and middle-income countries. The Lancet Global Health, 13(2), e298–e308.