Minder voedingsstoffen in gewassen: moet je je zorgen maken?
Heb je het artikel in de Volkskrant gelezen over de afname van voedingswaarde in gewassen? Dan vraag je je misschien af of je nu en in de toekomst wel genoeg voedingsstoffen binnenkrijgt. Onderzoek laat zien dat een hogere CO₂-concentratie in de lucht ervoor kan zorgen dat gewassen minder voedingsstoffen bevatten. Tegelijkertijd leveren deze gewassen bij een hogere CO₂-concentratie meer calorieën. Wat betekent dit voor onze voeding en kan een voedingssupplement helpen?
Meer calorieën, minder voedingsstoffen
De hoeveelheid CO2 in de lucht is de afgelopen decennia flink gestegen en zal in de toekomst nog verder stijgen. Onderzoekers van de Universiteit Leiden onderzochten de invloed van een hogere CO₂-concentratie op de voedingswaarde van gewassen. Hiervoor combineerden ze de resultaten van eerdere onderzoeken naar het effect van verschillende hoeveelheden CO2 op de plantengroei. Het onderzoek keek naar 43 gewassen en 32 verschillende voedingsstoffen. In totaal werden bijna 30.000 waarnemingen meegenomen.
De onderzoekers zien dat de concentratie van veel voedingsstoffen afneemt wanneer planten worden blootgesteld aan meer CO₂. Gemiddeld daalt de concentratie van de onderzochte voedingsstoffen met 3,2 procent bij een CO2 stijging van 200ppm. Het effect verschilt wel sterk per gewas en voedingsstof. Vooral de hoeveelheid zink, ijzer en eiwit nemen af. Uit de berekeningen blijkt dat over 30 tot 50 jaar er in kikkererwten 37,5 procent minder zink zit dan 60 jaar geleden.
Tegelijkertijd kunnen planten bij meer CO₂ juist sneller groeien en maken ze meer koolhydraten aan waardoor ze meer calorieën bevatten. Omdat veel mensen al te veel calorieën binnenkrijgen is meer eten ter compensatie van een lagere voedingswaarde niet de oplossing.
Tekorten aan voedingsstoffen
De onderzoekers waarschuwen dat de afname van voedingsstoffen in gewassen kan leiden tot ‘verborgen honger’, waarbij mensen wel toegang hebben tot voldoende calorieën, maar niet tot andere essentiële voedingsstoffen. Wereldwijd hebben nu al veel mensen te maken met tekorten aan essentiële vitaminen en mineralen. Zo heeft bijvoorbeeld wereldwijd 40 procent van de jonge kinderen en 37 procent van de zwangere vrouwen bloedarmoede, wat vaak wordt veroorzaakt door ijzertekort. Een lagere voedingswaarde van gewassen kan een tekort aan voedingsstoffen in de toekomst verder vergroten, vooral in gebieden waar mensen sterk afhankelijk zijn van een beperkt aantal gewassen.
Aanvulling met een voedingssupplement
De afname van voedingsstoffen varieert sterk per gewas en per nutriënt, daarom is het belangrijk om gezond en gevarieerd te blijven eten. Op die manier krijg je zo veel mogelijk voedingsstoffen binnen.
Maar deze studie laat ook zien dat het steeds moeilijker wordt om voldoende voedingsstoffen via de voeding binnen te krijgen. Daarom kan een aanvulling met een voedingssupplement in verschillende situaties waardevol zijn.
Een supplement kan bijvoorbeeld een goede aanvulling zijn:
- als je bepaalde voedingsmiddelen niet eet en daardoor minder van een voedingsstof binnenkrijgt;
- tijdens bepaalde levensfasen, zoals zwangerschap of op latere leeftijd;
- als je een verhoogde behoefte aan een bepaalde voedingsstof hebt;
- als uit onderzoek blijkt dat je een tekort hebt of een verhoogd risico daarop loopt;
- als je door bepaalde aandoeningen aan het maag- darmkanaal sommige voedingsstoffen minder goed opneemt.
Bronnen
Ter Haar, S. F., Van Bodegom, P. M., & Scherer, L. (2025). CO2 rise directly impairs crop nutritional quality. Global Change Biology, 31(11), e70568.
De toename van CO2 maakt gewassen minder voedzaam: ‘Klimaatverandering ligt al op ons bord’. (2026, 20 augustus). www.volkskrant.nl. https://www.volkskrant.nl/wetenschap/de-toename-van-co2-maakt-gewassen-minder-voedzaam-klimaatverandering-ligt-al-op-ons-bord~bd485147/