Nieuws - 19 november 2020

Hoe herken je een vitamine D-tekort?

In de wintermaanden komen we allemaal minder buiten of we gaan dik ingepakt de deur uit. Ook laat de zon het vaker afweten en dat beïnvloedt de aanmaak van vitamine D. Dat is namelijk één van de weinige vitamines die het lichaam zelf aanmaakt onder de invloed van zonlicht. Veel mensen kampen met een vitamine D tekort. Zo bleek dat in de winterperiode van 2010-2012 bijna 60% van inwoners in Zuidwest- Nederland een vitamine D tekort had[i]. Maar hoe herken je een vitamine D-tekort nu eigenlijk?

Herkennen van vitamine D-tekort

  • Bij jonge kinderen kan een tekort aan vitamine D zorgen voor een afwijkende skeletgroei. Dit noemen we rachitis (of ook wel de Engelse ziekte). Dit komt bijna niet voor in Nederland. Door het tekort aan vitamine D en kalk ontstaan tijdens de groei zwakke botten en spieren. Je herkent deze kinderen vaak aan O-benen.
  • Bij volwassenen en ouderen kan een vitamine D-tekort zorgen voor botontkalking, spierzwakte en een zwakker gebit. Zwakke spieren vergroten de kans op vallen en botbreuken. Op oudere leeftijd kunnen ook je wervels gaan inzakken, waardoor je ongemakken ervaart.
  • Vermoeidheid of last van je spieren en/of gewrichten zijn ook mogelijke aanwijzingen van een vitamine D-tekort. Of je kunt wat neerslachtig zijn of een winterdipje ervaren.
  • Voldoende vitamine D in je lichaam ondersteunt je immuunsysteem en zorgt mede voor een goede weerstand. Een verminderde weerstand kan duiden op een tekort.

Wat is het advies van de Gezondheidsraad?

De Gezondheidsraad adviseert voor alle bevolkingsgroepen een inname van 10 microgram vitamine D per dag. Voor mannen en vrouwen boven de 70 jaar is de aanbeveling 20 microgram per dag. Deze voedingsnormen gaan over de totale vitamine D-voorziening uit voeding en zonlicht.

Omdat niet iedereen deze hoeveelheden uit voeding en zonlicht haalt zijn er aanbevelingen voor gebruik van voedingssupplementen van de overheid. Ben je 50+, heb je een getinte huidskleur, ben je zwanger of kom je weinig buiten?

In dit schema staan de aanbevelingen en hoeveelheden van de overheid voor het gebruik van voedingssupplementen met vitamine D:

Wie?Extra inname vit D in microgram
Kinderen 
0 – 3 jaar10
Vrouwen 
4 – 49 jaar, Gesluierd, weinig buiten overdag of donkere huidskleur10
50 – 70 jaar10
70 jaar en ouder20
Zwangere vrouwen10
Mannen  
4 – 69 jaar, Weinig buiten overdag of een donkere huidskleur10
70 jaar en ouder20

Wat is het verschil tussen microgram, µg en IE?

Op verpakkingen staan verschillende aanduidingen van hoeveelheden. IE staat voor internationale eenheden. 400 IE = 10 microgram (of µg) en 800 IE = 20 microgram (of µg).

Vitamine D in voeding en voedingssupplementen

Er bestaan verschillende vormen van vitamine D. De twee meest belangrijke zijn: cholecalciferol(vitamine D3) en ergocalciferol (vitamine D2). Vitamine D3 wordt in de huid gevormd en komt van nature in een aantal voedingsmiddelen voor. Voorbeelden hiervan zijn vette vis, vlees en eieren. In Nederland wordt vitamine D3 ook toegevoegd aan halvarine, margarine en bakboters. In 100 gram gerookte makreelfilet zit bijvoorbeeld 8,2 microgram vitamine D3. Vitamine D2 werd in het verleden veel toegepast bij verrijking van voedingsmiddelen. Nu is vitamine D2 grotendeels vervangen door (synthetisch) vitamine D3. In voedingssupplementen zit vaak vitamine D3.

Bron[1] Boonman-De Winter LJM, Albersen A, Morhmann K, Bakx-Van Baal CMAC, Meijer Timmerman Thijssen DW, Bressers JPHM. Hoge prevalentie van vitamin D-deficiëntie in Zuidwest-Nederland. Ned Tijdschr Geneesknd 2015;159:A8167