Botten en gebit

Voor de opbouw en het stevig houden van botten en tanden zijn veel verschillende voedingsstoffen nodig. Je botten en tanden bestaan voor een groot gedeelte uit calcium en fosfor. Maar ook andere voedingsstoffen zoals magnesium, zink, vitamine K en D en eiwitten zijn erg belangrijk voor sterke botten en tanden. In sommige situaties, bijvoorbeeld wanneer je ouder wordt, is het belangrijk om extra aandacht te besteden aan je bot- en tandgezondheid. Ook voor jonge kinderen en zwangere vrouwen is het erg belangrijk om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen, zodat de botten en tanden sterk blijven. Voedingssupplementen voor botten en tanden kunnen een goede aanvulling zijn wanneer je niet genoeg via je voeding binnenkrijgt.

Voedingsstoffen voor sterke botten en tanden

Botten en tanden bestaan voor een groot deel uit de mineralen calcium en fosfor, die samen zorgen voor structuur en hardheid. Ook andere mineralen, zoals magnesium, zink en mangaan, spelen een rol bij de vorming en het onderhoud van botweefsel. Daarnaast spelen vitamine K en vitamine D samen een belangrijke rol in het transport van calcium vanuit het bloed naar de botten en tanden. Een goede balans van deze voedingsstoffen in ons lichaam is daarom erg belangrijk. 

Botten en tanden bestaan echter niet alleen uit mineralen, maar ook uit eiwitten. In botten vormt een netwerk van eiwitten de basis voor stevigheid en elasticiteit. In tanden zit onder het glazuur een eiwitstructuur die zorgt voor schokdemping en extra sterkte. Het belangrijkste eiwit in zowel botten als tanden is collageen.

Botontkalking
Met het ouder worden neemt de botdichtheid geleidelijk af. Hierdoor worden botten minder sterk en neemt de kans op botbreuken toe. Ook kan osteoporose (botontkalking) ontstaan, waarbij de botten zwakker en brozer worden. Regelmatig bewegen en sporten helpt om dit natuurlijke afbraakproces te vertragen.

Voor het behoud van sterke botten zijn voldoende eiwitten, calcium, magnesium, vitamine D en vitamine K belangrijk. Deze voedingsstoffen werken samen om botweefsel op te bouwen en stevig te houden. Ouderen hebben vaak een hogere behoefte aan calcium, omdat de opname via de darm afneemt. Bij gebruik van hoog gedoseerde calciumsupplementen is het belangrijk om voldoende vitamine D en K binnen te krijgen. Lees meer over vitamine D en K bij calciumsupplementen.

Ook kunnen sommige medicijnen botontkalking veroorzaken. Bij langdurig gebruik van corticosteroïden is dit een bekende bijwerking. Als je langer dan 3 maanden corticosteroïden gebruikt of moet gaan gebruiken kan het nodig zijn extra calcium en vitamine D te nemen. Lees meer over botontkalking door gebruik van corticosteroïden.

Tandbederf
Tandbederf wordt veroorzaakt door zuren die bepaalde bacteriën in je mond maken als ze suikers afbreken. Deze zuren tasten het tandglazuur aan, waardoor gaatjes kunnen ontstaan. Vitamines en mineralen spelen desondanks een belangrijke rol bij het voorkomen van tandbederf. De mineralen calcium en fosfor zijn belangrijk voor een sterk tandglazuur. Vitamine D en K ondersteunen de opname en het transport van calcium. Daarnaast zijn vitamine A en C belangrijk voor gezond tandvlees. 

Vitamine D

Vitamine D is belangrijk voor de instandhouding van sterke tanden en botten. Het draagt namelijk bij aan de opname van calcium en fosfor uit de voeding en zorgt ervoor dat de mineralen in tanden en botten worden vastgelegd. De Gezondheidsraad adviseert jonge kinderen en ouderen om extra vitamine D te nemen om de botten sterk te houden. Jonge kinderen en ouderen hebben meer vitamine D nodig dan dat zij via de huid kunnen aanmaken.  

Vitamine D helpt daarnaast om de risico’s op botbreuken bij ouderen te verminderen. Naast de bijdrage aan botkwaliteit zorgt vitamine D voor een betere balans door sterke spieren, zodat de kans op vallen vermindert.

Vitamine K

Je lichaam heeft vitamine K nodig voor stevige botten. Je lichaam kan een deel van de vitamine K die je dagelijks nodig hebt zelf aanmaken. De vitamine wordt door bacteriën in de dikke darm aangemaakt. Het overige moet je via de voeding binnenkrijgen. Belangrijke bronnen van vitamine K zijn groene bladgroenten, kaas en kwark. Als je gevarieerd en gezond eet heb je over het algemeen een goede vitamine K-spiegel. Als je een hoog gedoseerd calciumsupplement gebruikt kan een aanvulling met vitamine K nuttig zijn. Vitamine K komt in voedingssupplementen vaak voor in combinatiepreparaten met bijvoorbeeld vitamine D speciaal voor de botten.   

Calcium

Calcium, of kalk, is een mineraal dat betrokken is bij de opbouw en het onderhoud van je botten en je gebit. Hoe meer calcium er op jonge leeftijd in de botten zit, des te langer de botten stevig blijven. Een tekort aan calcium kan botontkalking tot gevolg hebben, omdat je lichaam dan calcium uit de botten gebruikt voor andere processen in het lichaam. Ouderen nemen minder calcium op uit de voeding, waardoor een aanvulling nuttig kan zijn. Ook voor zwangere vrouwen kan calcium een goede aanvulling zijn.

Magnesium

Magnesium is betrokken bij veel verschillende processen in ons lichaam. Het werkt veelal samen met calcium. Magnesium draagt bij aan sterke botten en een sterk gebit. Ook speelt het een rol bij de aanmaak van cellen en weefsels en bij het opbouwen van lichaamseiwitten. Als er te weinig magnesium in de voeding zit, kan het lichaam magnesium uit de botten halen om de hoeveelheid magnesium in het bloed op peil te houden.  

Mangaan

Mangaan speelt een rol bij de aanmaak van het bindweefsel in bot en kraakbeen. In voedingssupplementen komt mangaan vaak voor in een multivitamine, samen met een groot aantal andere vitamines en mineralen. Ook wordt het vaak toegevoegd aan voedingssupplementen speciaal voor de botten.

Fosfor

Fosfor, ook wel fosfaat genoemd, geeft stevigheid aan je botten en tanden. Fosfor zit in allerlei voedingsmiddelen. Fosfor komt niet zo vaak voor in voedingssupplementen, omdat je meestal voldoende via de voeding binnenkrijgt. Supplementen die wel fosfor bevatten zijn meestal supplementen met alleen fosfor of supplementen speciaal voor de botten. 

Zink

Zink is onderdeel van een groot aantal enzymen in ons lichaam en heeft daardoor verschillende belangrijke functies. Alle cellen in ons lichaam hebben zink nodig. Het is onder andere nodig voor de opbouw van eiwitten, cellen en weefsels, zoals botweefsel. Ons lichaam legt geen voorraad van extra zink aan. Het is daarom belangrijk om dagelijks voldoende zink binnen te krijgen. Kinderen in groei en zwangere vrouwen hebben een hogere behoefte aan zink. Voor hen kan een aanvulling met een supplement zinvol zijn.